در اوائل قرن هفدهم کشمکش بین کاتولیک و پروتستان در سرزمین بوهم در گرفت که مقدمه جنگ معروف سی ساله شد (1648ـ 1618) و بیش از 15 میلیون از مردم اروپا را نابود کرد. بوهم جزو مستملکات قیصر بود ولی اکثر مردم آن به مذهب پروتستان گرائیده بودند. این کشمکش بین مردم بوهم و قیصر محدود نماند بلکه طغیان به سرزمین ها و مستملکات دیگر قیصر نیز سرایت کرد. پادشاه باویر به کمک قیصر شتافت و فرمانروایان دیگر منجمله پادشاه دانمارک به طرفداری از پروتستانها وارد معرکه شدند. بعد از شکست پادشاه دانمارک پادشاه سوئد که از پروتستانهای متعصب بود در این جنگ دخالت نمود و به قشون قیصر شکست سختی وارد آورد ولی خود او در این جنگ کشته شد.

خسارات جانی و مالی جنگ خیلی سنگین بود. مثلاً جمعیت سرزمین بوهم که در حدود سه میلیون بود آخر این جنگها به 800000 نفر رسید. همینطور شهرها و ایالات آلمان از سکنه تهی شد. مثلاً جمعیت وورتامبرگ از 300000 به 60000 نفر رسیده بود.

در طول این جنگ قشون هیچیک از طرفین ملی نبود بلکه همه افرادی بودند اجیر و بدون علائق ملی یا مذهبی و فقط به امید غارت می جنگیدند ودر موقع حمله و کشتار فرقی بین پروتستان و کاتولیک نمی گذاردند. علت دیگر خرابی و زیان فوق العاده این جنگ این بود که هر دسته از جنگجویان دو برابر عده خود افراد غیر نظامی از عمله و اکره زن و بچه همراه می بردند و تمام اینها احتیاج به جا و خوراک داشتند و علاوه برغارت شهرها و ویران کردن کشتزارها باعث پخش و انتقال امراض مسری میشدند. اما بهانه بروز این جنگ این شد که نمایندگان قیصر یکی از کلیساهای پروتستان را خراب کرده و یکی دیگر را بستند. این عمل باعث تحریک مردم شد. مردم پراگ علیه حکومت طغیان کرده و نمایندگان قیصر را از پنجره ساختمان حکومتی به پایین انداختند (تصویر 1).

 

 

تصویر 1

 

قشون قیصر شروع به اقدام نمود و در پراگ پایتخت بوهم 27 نفر از محترمین را بوضع فجیعی و با شکنجه اعدام کرد و از سه میلیون جمعیت بوهم دو میلیون را تبعید کرده اموال آنها را به نفع قیصر توقیف و حراج نمود.

در سرزمینهای آلمان نیز جنگ با قصاوت از دو طرف ادامه داشت. راجع به تصرف شهر هایدلبرگ (83) بدست قشون قیصر یکی از مورخین مینویسد: « فریاد مردم در فضا پیچیده بود. برای وادار کردن مردم به فاش کردن محل اختفای اشیاء قیمتی آنها را به انواع طرق شکنجه میکردند، کتک میزدند، کف پای آنها را می سوزاندند، ناخنهایشان را می کشیدند، زنها را می بردند و به آنها تجاوز میکردند. غارت این شهر سه روز ادامه داشت. »

راجع به تصرف شهرماگدبورگ به دست همین قشون یکی از مورخین می نویسد 400 دختر از ترس تجاوز دشمن وحشی در خانه ای جمع شده و با مقدار زیادی باروت ساختمان را منفجر کردند. می نویسد شهر بواسطه آتش سوزی تبدیل به تلی از خاکستر شد و بقایای زن و بچه را دشمن به اسارت برد. همانطور که در بالا اشاره شد این جنگ روی اختلاف عقیده کاتولیک و پروتستان بوجود آمده ولی حکمرانان و سلاطین وقت از نظر سیاسی و برای مقاصد مادی وارد جنگ میشدند. مثلاً وقتی پادشاه پروتستان سوئد به نفع پروتستانها وارد جنگ شد فرانسه کاتولیک بر علیه همسایگان کاتولیک خود اتریش و اسپانیا به سوئد کمک کرد و بالاخره خود نیز علیه اسپانیا وارد کارزار گردید. جنگ با انواع فجایع، خرابی شهرها ودهات، غارت، شکنجه و کشتار مردم بوسیله قشون هر دو طرف ادامه داشت. وبا و قحطی نیز به نابودی مردم بدبخت می افزود. می نویسند مردم نه فقط سگ و گربه بلکه گوشت آدم هم می خوردند. اشخاص گرسنه بجان هم افتاده همدیگر را میکشتند و از گوشت اجساد استفاده میکردند. آماری که از خرابیهای این جنگ خانمانسوز گرفته شده بشرح زیر است:

جمع قلاع و قصرهای نجبا که در تمام اروپا ویران شده              قریب به 2000 واحد         

جمع شهرهای ویران شده                                                 متجاوز از 1600 واحد

جمع دهات ویران شده                                                    متجاوز از 18000 واحد

مجموع تلفات این جنگ را ویل (1) در کتاب خودپانزده میلیون نوشته است.

 

1: Der Barbarei entgegen. Von Veale, F.J.P